- Ở đây, tôi nghĩ sứ mệnh và cơ chế bảo vệ trật tự an toàn xã hội về cơ bản không có sự khác biệt lớn nếu bàn về chức năng của Nhà nước. Nhà nước được sinh ra ngoài chức năng tổ chức xây dựng xã hội còn thực hiện chức năng cưỡng chế với bộ máy quân đội, công an và các lực lượng bảo vệ chuyên trách khác, có trách nhiệm không chỉ bảo vệ sự độc lập và toàn vẹn lãnh thổ quốc gia mà còn đối với trật tự xã hội, môi trường an toàn pháp lý cho người dân.

Mặc dù Bộ Công an, công an địa phương đã động viên, khen thưởng các thành viên câu lạc bộ, nhưng xây dựng và phát triển ý thức cộng đồng tham gia mạnh mẽ vào cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm không đồng nghĩa với việc khuyến khích các hành động tự phát đến lượt mình có nguy cơ gây bất ổn cho xã hội.

Tôi có đọc trên báo suy nghĩ và ứng xử của người thân các “hiệp sĩ đường phố”, mặc dù thấu hiểu và động viên nhưng họ luôn sống trong tâm trạng bất an như có người vợ không chịu đi cùng xe của chồng, hoặc sợ bị trả thù... Sự xả thân và xác định chuẩn xác ranh giới giữa sự nghi vấn tội phạm và người ngay, giới hạn pháp lý trong chính hành động của họ khiến nhiều người băn khoăn.

Tinh thần “giữa đường thấy chuyện bất bình chẳng tha” là một giá trị xã hội cần tôn vinh, nhưng không thể vượt qua khuôn khổ pháp luật quy định, nhất là trong điều kiện hướng đến xây dựng một nhà nước pháp quyền.

* Đâu là vấn đề phải lưu ý đối với lực lượng “hiệp sĩ đường phố”?

- Ngoài việc chưa có một quy chế hoạt động và trách nhiệm, chế độ rõ ràng, hành động của các “hiệp sĩ đường phố” còn mang tính tự phát và thiếu hẳn cơ chế pháp lý nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ. Trong một số trường hợp, hành động của họ chủ yếu dựa vào suy đoán chủ quan, dựa trên sự nghi vấn, không chỉ có khả năng nhầm lẫn mà còn mang đến nguy hiểm cho những người lưu thông trên đường khi bọn cướp bị truy đuổi hoặc chính họ gặp phải tai nạn như thực tế đã xảy ra.

* Hiện tại trên toàn quốc có khoảng 700 mô hình tổ chức quần chúng phòng chống tội phạm, có người nói nên xây dựng thành một mô hình toàn dân chống tội phạm. Theo ông có nên không?

- Tôi được biết Chính phủ đã có đề án “xây dựng và hoàn thiện pháp luật về phòng chống tội phạm, tăng cường tuyên truyền, giáo dục pháp luật và trách nhiệm của công dân về bảo vệ an ninh trật tự” thuộc chương trình quốc gia phòng chống tội phạm theo nghị quyết số 09 ngày 9-5-2000.

Tôi nghĩ hiện nay cần có đánh giá và tổng kết việc thực hiện đề án nói trên, khảo sát các mô hình đã triển khai trên thực tế, tham khảo lực lượng bảo vệ dân phố đã được quy định trong nghị định 38. Nhà nước và hệ thống pháp luật cần đảm bảo cơ chế và tính pháp lý cho hoạt động của các “hiệp sĩ đường phố”. Ngoài việc quy định về tổ chức, tiêu chuẩn, quyền hạn, trách nhiệm trong một văn bản mang tính pháp quy, cần tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ về bảo vệ an ninh, trật tự và kiến thức pháp luật, quy định chi tiết các quyền lợi tối thiểu và chế độ, chính sách khi họ gặp rủi ro, tai nạn trong hoạt động...

NGUYỄN VĂN TIẾN HÙNG thực hiện

* Anh Nguyễn Thanh Hải (đội trưởng đội phòng chống tội phạm Phú Hòa, Bình Dương):

Chỉ mong xã hội được bình yên

Anh Nguyễn Thanh Hải - Ảnh: Anh Thoa

Tôi được người dân gọi là Hải SBC (săn bắt cướp) từ giữa năm 1996, khi đó tôi đi gom tiền bán hàng thì thấy một anh công an đang truy đuổi hai tên cướp. Tôi liền đuổi theo ép xe và đạp hai tên cướp té ngã.

Cách đây không lâu tôi chở vợ con đi công chuyện, phát hiện bọn cướp, tôi để vợ và con bên lề đường rồi đuổi theo bắt cho bằng được. Giao cướp cho công an xong tôi mới quay lại đón vợ con. Nhiều lần vợ cứ tiếng to tiếng nhỏ về cái tính lo chuyện bao đồng. Tôi từng hứa với vợ “từ nay trở đi không tham gia bắt cướp nữa...” nhưng nói thật lòng làm sao mà bỏ được. Lâu dần vợ cũng quen, xem đó như cái nghiệp của chồng.

Chuyện mê săn bắt cướp đâu chỉ có mình tôi, bao nhiêu anh em khác trong đội cùng có chung đam mê ấy. Tuy mỗi người một nghề, người chạy xe ôm, người buôn bán máy vi tính, làm nem nướng, kinh doanh vật liệu xây dựng... nhưng anh em đều tranh thủ thời gian tham gia và hỗ trợ khi có tin báo đuổi cướp. Tôi làm việc hoàn toàn không có thù lao, hằng ngày phải bỏ tiền túi đổ xăng cùng anh em đi tuần tra. Khi được chính quyền khen thì có thưởng một ít tiền. Ngoài ra, lâu lâu cũng có một số mạnh thường quân hỗ trợ tiền xăng cho anh em.

Tôi mừng vì ngày càng có nhiều người tham gia bắt cướp nhưng thành thật mà nói hằng ngày chúng tôi, những người dân tự đứng ra bắt cướp, vẫn phải đối mặt với không ít khó khăn, nguy hiểm. Thời gian qua, chúng tôi đã bắt hàng trăm vụ cướp giật, trộm cắp. Qua mỗi vụ, chúng tôi lại rút ra được kinh nghiệm, các anh công an cũng chỉ thêm cách làm sao bắt đúng, bắt trúng và không vi phạm luật. Trên thực tế cũng có người không đồng ý với công việc của chúng tôi. Nhưng chúng tôi làm những việc này không vì lợi ích riêng của mình mà chỉ mong muốn xã hội được bình yên.

* Trung tá Hà Văn Thanh (phó trưởng Công an phường Phú Hòa, phó chủ nhiệm CLB phòng chống tội phạm phường Phú Hòa):

Sẽ đưa các “hiệp sĩ” vào ban bảo vệ dân phố

Trung tá Hà Văn Thanh - Ảnh: H.A.

Đội phòng chống tội phạm đã được thành lập từ năm 1997. Trải qua một thời gian hoạt động, đội đã có nhiều đóng góp. Ban chủ nhiệm thường xuyên tập hợp các anh em trong đội để giáo dục về mặt tư tưởng, nghiệp vụ, nhất là kiến thức về pháp luật. Chúng tôi cũng nhiều lần khuyên anh em không chạy theo thành tích mà phải bắt tận tay, có bằng chứng. Đồng thời hướng dẫn cho các anh em trong đội dấu hiệu để nhận biết giấy tờ giả, xe giả, các đối tượng tội phạm... và khi bắt được quả tang thì phối hợp với ai để xử lý, tài sản của người bị hại thì phải trả theo đúng quy trình. Hầu hết các vụ cướp giật mà đội bắt được là bắt “tận tay, có bằng chứng” nên rất ít sai sót.

Thật tình mà nói cách phối hợp để phát huy hiệu quả cho đội vẫn còn đó một vài điều cần suy nghĩ. Cần phải tính toán để làm sao cho đội hoạt động chuyên nghiệp hơn, an toàn hơn.

Hiện anh em trong đội hoạt động bắt tội phạm nhưng không có công cụ hỗ trợ nào. Trong khi đó bọn cướp ngày càng tinh vi, chúng có dao phay, bình xịt hơi cay, vũ khí tự chế, thậm chí súng ngắn, anh em mình thì tay không bắt cướp nên rất lo. Chúng tôi đang xem xét để đưa các anh em vào ban bảo vệ dân phố. Khi vào đây các thành viên của đội sẽ được trang bị công cụ hỗ trợ, có chế độ và được cấp lương hằng tháng.